djembe.pl  |  forum.djembe.pl  |     dodaj do ulubionych  |  ustaw jako startową

djembe.pl > > Clave

SPONSORZY:
Sprawdz ceny:
Aukcje Allegro
 
Clave
22-04-2005 by Nikodem B?kowski

Clave, to s?owo pochodzenia hiszpa?skiego, oznaczaj?ce klucz. T? sam? nazw? nadano niepozornemu, ma?emu, kuba?skiemu instrumentowi. Mimo niewielkich rozmiarów i niezbyt dono?nego d?wi?ku jego znaczenie jest nieocenione i bez niego muzyka latynoameryka?ska praktycznie nie mog?a by istnie?. Clave jest w?a?nie kluczem do rozumienia tej muzyki.



Na claves sk?adaj? si? dwa, równej d?ugo?ci kawa?ki drewna, o ?rednicy oko?o 3 do 4 cm i d?ugo?ci pomi?dzy 15 a 25cm. Gra si? na nich uderzaj?c jednym klawesem w drugi, przy czym pierwszy trzymany jest za sam koniec, a drugi uk?adany na zwini?tej w pud?o rezonansowe d?oni.

zdj.1
zdj.1


Ten, którym uderzamy nazywa si? macho, czyli m??czyzna. Drugi, jak ?atwo zgadn??, to kobieta- hembra. Klawesy wykonuje si? z dobrze wysuszonych, twardych gatunków drewna, najcz??ciej palisandru lub klonu.
Istniej? dwa rodzaje claves. Pierwszy (zdj.2) to dwa drewienka o tej samej ?rednicy, „wytoczone” w form? walca. Natomiast w drugim typie (zdj.3) hembra jest niemal dwa razy grubsza od macho i wzd?u? jej ?rodka przewiercony jest szeroki otwór. Ró?nice w budowie maj? bezpo?redni wp?yw na d?wi?k instrumentu. Pierwszy rodzaj charakteryzuje d?wi?k krótki, wysoki, ostry i przenikliwy. Ten typ klawesów wybieraj? zwykle muzycy zespo?ów o bardziej rozbudowanym, g?o?niejszym sk?adzie, gdy? s? one s?yszalne zarówno przy wysokich tonacjach salsowej sekcji d?tej jak i pulsuj?cym toque perkusji.

zdj. 2
zdj. 2
zdj.3
zdj.3


Drugi typ klawesów ma przy jednakowo krótkim i suchym d?wi?ku zdecydowanie ni?szy ton i cieplejsz? barw?. Takie clave towarzysz? g?ównie kuba?skiej rumbie lub ma?ym zespo?om tradycyjnego son.

Klawesy wykonuj? sta?? niezmienn? formu?? rytmiczn?, b?d?c? najni?sz? i najbardziej podstawow? jednostk? rytmiczn? w utworze. Na ich rytmie opieraj? si? wszystkie pozosta?e instrumenty. Niezale?nie od stopnia skomplikowania partii któregokolwiek z nich, zawsze pozostaj? w jakim? okre?lonym stosunku do clave. Mog? funkcjonowa? w oparciu o punkty przez nie wyznaczane, lub wr?cz przeciwnie-budowa? swe frazy kontra clave (tzw.contra tiempo/atiempo). To decyduje o polirytmicznym skomplikowaniu muzyki latynoskiej oraz jej unikalnym i ?ywio?owym charakterze. Oczywiste jest wi?c, ?e graj?cy na clave musi by? bardzo dobrym muzykiem, trzymaj?cym bez wzgl?du na okoliczno?ci równy puls.

Niech wi?c nikogo nie dziwi, ?e z tak? sam? ilo?ci? pieni?dzy opuszcza scen? muzyk z dwoma patyczkami w kieszeni oraz ten, w pocie czo?a taszcz?cy trzy ogromne congi... .

Najbli?sze partii clave s? oczywi?cie pozosta?e instrumenty sekcji perkusyjnej. Poprzez zag?szczenie jego struktury powstaje na przyk?ad grana na timbalesach cascara. Równie? campana, grana w refrenach przez bongosero powiela cz??? kontinuum clave. Warto te? wspomnie?, ?e wi?krzo?? bloków rytmicznych, czy akcentów w aran?acjach muzyki latynoskiej bazuje w?a?nie na jego ude?eniach.

W my?leniu muzycznym latynosów, clave funkcjonuje równie? samoistnie, jako sposób na liczenie muzyki. Ca?kowicie obce jest dla nich rozliczanie muzyki w europejskim systemie podzia?ów np. ?wier?nutowych (Mam oczywi?cie na my?li tradycyjn? muzyk? i jej twórców, którzy od lat przekazuj? sobie wiedz? muzyczn? tradycj? oraln?. Nie mówi? tu o doskonale wykszta?conych wychowankach wielu znanych i elitarnych w skali ca?ego ?wiata, kuba?skich szkó? muzycznych). Tak wi?c, dajmy na to kuba?czyk, chc?cy zapami?ta? trudny uk?ad rytmiczny nie b?dzie z zafrasowan? min? taktowa? r?k?, licz?c sobie pod nosem: „raz..., dwa..., trzy..., cztery...”, tylko wystuka sobie ?y?k? na stole: pam....pam.....pam..........pam..pam...... , co da mu jasny obraz, ?e np. akcent tr?bki jest na trzecie uderzenie clave, a po nim, przez ca?? kolejn? sekwencj? clave, trwa glissando basu.
Ka?dy gatunek muzyczny ma swoj? w?asn? i niezmienn? struktur? clave.

Wynika to z ró?nic stylistycznych, odmiennego ci??enia i uk?adu muzycznych napi?? i odpr??e?.

Nie ma w tym ?adnej teorii, wszystko dyktuje tu tradycja. Najbardziej znane w ?wiecie muzyków i tancerzy jest bez w?tpienia clave 2/3. Jest to podstawowe clave u?ywane w salsie. Na nim opiera si? zarówno bolero, guaracha, songo, mozambiqué, pilón, son-montuno, jak i popularna cha-cha-chá. Ma ono nast?puj?cy zapis (x-oznaczaj?ce uderzenia clave, rozpisane s? nad rozliczeniem):

x
x
x
x
x
1
i
2
i
3
i
4
i
1
i
2
i
3
i
4
i

Jego wariacja- clave 3/2, jest natomiast w?a?ciwa dla tradycyjnego kuba?skiego son, niektórych ballad oraz yambú- jednej z trzech podstawowych form rumby. W rozliczeniu ?wier? nutowym wygl?da tak:

x
x
x
x
x
1
i
2
i
3
i
4
i
1
i
2
i
3
i
4
i

Gdy przesuniemy trzecie uderzenie o jedn? ósemk? (z „4”, na „4 i” ), uzyskamy clave para rumba guaguancó:

x
x
x
x
x
1
i
2
i
3
i
4
i
1
i
2
i
3
i
4
i

To w?a?nie do niego tancerze improwizuj?, a muzycy graj? rozbudowane solówki na congach i cajonach. Trzeci rodzaj rumby- rumba columbia jest rytmem w metrum 6/8 i równie? ma swoje clave:

x
x
x
x
x
1
2
3
4
5
6
1
2
3
4
5
6

Ten sam schemat wykorzystuje te? shekere, jako akompaniament do b?bnów bata w muzyce afrokuba?skich religii santeria i abakua.

Z kolei muzyce bardziej rozrywkowej, np.merengue, cumbii, czy karnawa?owej comparsie towarzyszy clave, o jednotaktowej strukturze, nadaj?ce muzyce energi? i ?ywio?owy charakter:

x
x
x
x
x
x
1
i
2
i
3
i
4
i
1
i
2
i
3
i
4
i

Zasad? funkcjonowania clave wida? równie? w brazylijskiej sambie, cho? tu, ze wzgl?du na monumentalne obsady batucadowych baterias, partie klawesów wykonuj? g?o?niejsze od nich werble. Dwa najcz??ciej stosowane schematy, to:

x
x
x
x
x
1
i
2
i
3
i
4
i
1
i
2
i
3
i
4
i

x
x
x
x
x
x
1
i
2
i
3
i
4
i
1
i
2
i
3
i
4
i

Dok?adnie tak samo jak na Kubie, clave jest tu oparciem dla reszty orkiestry. Werble wraz z basowymi b?bnami surdo, stanowi? solidny punkt odniesienia dla solowej gry repinique, pandeiro, czy melodyczno rytmicznych popisów instrumentu zwanego quica. Rozumienie clave oraz umiej?tno?? s?yszenia go w muzyce jest podstaw? do prawid?owego i swobodnego dzia?ania na gruncie zarówno muzycznym jak i tanecznym.